Bezpieczeństwo na pochyłościach - geneza

Każdy kto choć raz miał okazję poruszać się lub pracować ciągnikiem wzdłuż zbocza, zdaje sobie sprawę jak niebezpieczna jest taka jazda. Wywrotka boczna starego typu ciągnika bez wytrzymałej kabiny lub ramy ochronnej zazwyczaj kończy się tragicznie dla kierowcy. Producenci ciągników rolniczych stosunkowo późno dostrzegli ten problem.

W ciągnikach kołowych zazwyczaj dopuszczany kąt pochylenia bocznego wynosi 25-30˚. W zasadzie do lat czterdziestych większość ówczesnych traktorów nie posiadała żadnych zabezpieczeń czy rozwiązań technicznych zapobiegających wywrotce. Być może dlatego, że problem ten początkowo dotyczył stosunkowo niewielkiego procenta użytkowników. Już w latach dwudziestych opisywano przypadki utraty życia kierowców ciągnika Fordson F wywołane błędem projektowym w położeniu belki zaczepowej, prowadzący do cofania się i znoszenia ze skarpy ciągnika.

Pierwsze pomysły

W niektórych traktorach stosowano pewne środki zapobiegawcze. O ile było to możliwe, ustawiano maksymalnie rozstaw kół lub zakładano ogumienie bliźniacze. Generalnie należało dążyć do zapewnienia ciągnikowi dużego rozstawu i szerokości kół jezdnych. Spotykało się również mocowane od spodu obciążniki, obniżające w ten sposób środek ciężkości.

Ponieważ ciągniki 3-4 krotnie częściej przewracają się na bok niż do tyłu, po wojnie ten problem został dostrzeżony w niektórych krajach, bynajmniej nie przez producentów ale ustawodawców przepisów. Pierwsze próby dotyczące budowy bezpiecznych kabin były przeprowadzone w latach 1954-55 w Szwecji.

W latach sześćdziesiątych pojawiły się ciągniki o zmiennym prześwicie. Rozpoczęto również produkcję specjalistycznych niskich ciągników zdolnych do pracy na sporych pochyłościach. W latach siedemdziesiątych niektóre kraje jak Szwecja, RFN czy nawet Czechosłowacja wprowadziły zakaz używania ciągników bez wyposażenia w kabiny lub ramy ochronne.

Co wybrać?

Konstruktorzy rozważali zastosowanie automatycznego wyłączenia silnika w przypadku przekroczenia przez traktor pewnego kąta nachylenia. Dyskutowano o urządzeniach wysprzęglających, jednak ostatecznie zwyciężył kierunek bezpieczne ramy i kabiny. Konstruktorzy angielscy w pracach poświęconych kabinom ciągników zwrócili między innymi uwagę na zastosowanie pasów bezpieczeństwa. W tym czasie w naszym kraju  jedynie ciągnik C-385 i pochodne posiadały kabiny, które przeszły pozytywnie badania wytrzymałościowe w RFN. Wytrzymałość sprawdzano praktycznie przez przewracanie ciągnika na zboczach.

Niektóre rozwiązania techniczne poszły dalej. W 1978 roku specjalizująca się dla potrzeb leśnictwa firma Welte wypuściła ciągnik wyposażony w nadwozie, które można było hydraulicznie poziomować.

Poruszając się zarówno zabytkowym, jak i najnowszym najbezpieczniejszym ciągnikiem, nie zapominajmy, że nic nie zastąpi myślenia i zachowania zasad bezpiecznej pracy.

Autor: Rafał Mazur / RetroTRAKTOR.pl